De Volkskrant Theater Aan Zee

Sombere kust bloeit op

DOOR VINCENT KOUTERS − Volkskrant –  01/08/11, 00:00

Het zijn jonge makers die Theater aan Zee in Oostende kleur geven. De loodzware productie van de gerenommeerde Josse De Pauw is er niet op haar plaats.

De gids is een echte Oostendenaar. Normaal leidt hij strandtoeristen rond door zijn stad. Deze week heeft hij een andere taak: theaterpubliek langs de verschillende locaties loodsen waar jonge makers nieuw werk presenteren. Onderweg mag hij een boekje open doen over oud-Oostende, koning Leopold en de vistrap.
Deze theaterwandeling heet Dijknomaden en is een onderdeel van de uitgebreide programmering van Theater aan Zee. Het festival vindt dit jaar voor de 15de keer plaats in de Belgische badplaats en voorziet een week lang in theater, muziek en literatuur. Josse De Pauw is gastprogrammeur.
De theatrale wandelingen zijn een succesvolle toevoeging aan het programma, dat hardnekkig probeert theater en cultuur een plek te geven in de wat dat betreft onderontwikkelde stad. Naast Dijknomaden is er ook Wijknomaden en Maannomaden. De laatste is een avondwandeling.
De gids van Dijknomaden is zenuwachtig. Het is een oude man in een grijze jas met in zijn hand een mapje met gefotokopieerde afbeeldingen van gebombardeerde kerken en gebouwen. Zijn nieuwe route begint ‘s ochtends op het Stationsplein: het festivalhart. Hij benadrukt dat het erg belangrijk is dicht bij elkaar te blijven op de drukke strandboulevard, want de locaties van de voorstellingen zijn geheim.
De eerste is meteen al in het stationsgebouw. De Nederlandse Eveline Agema en Inge Voskamp (samen Poolse Vis) spelen er twee oude jeugdvriendinnen die elkaar na jaren weer treffen in een verlaten restauratie. De omhelzingen zijn stroef.Het is melig, soms langdradig en een tikje rauw mimetheater. De een heeft smetvrees en verzamelt theezakjes, de ander is een wildebras. Voorspelbare confrontaties volgen en een woedende theezakjesoorlog vormt de absurde finale. Waar het in de voorstelling, Thee, aan ontbreekt, is tragiek.
Dan is Freeze van de eveneens Nederlandse Nick Steur stukken spannender. Steur balanceert met stenen. In een galerieruimte aan de Albert I-promenade staan 7 lege, glazen sokkels. De vensterbank ligt vol met grote en kleine natuurstenen en een enkel half rotsblok. Onder toeziend oog van een publiek dat de adem inhoudt, bouwt Steur torens die de zwaartekracht lijken te bespotten.
De performance is zenuwslopend omdat het geen gelijke strijd is. Meermalen wint de zwaartekracht het van Steurs overmoed. Enkele torens storten in en verpulveren in hun val de glazen sokkel.
De wandeling vervolgt door de binnenstad. Op een stuk braakliggend terrein bouwt kunstenaarscollectief Ballet Dommage een kerk van sloopmateriaal. De toren van afval zou aan het einde van het festival, aanstaande zaterdag, de nabijgelegen Sint-Petrus-en-Pauluskerk naar de kroon moeten steken. Zo niet in lengte, dan toch in aanzien.
Wie eveneens het bijkans onmogelijke nastreeft, is Nikolas Lestaeghe in zijn kleine solo Manita. Het duurt even voordat de gids de precieze locatie gevonden heeft, maar uiteindelijk zit iedereen in de juiste conferentiezaal van een kleurloos Belgisch hotel met uitzicht op zee. Er staat een raam open. Dan komt Lestaeghe binnen met zelfgemaakte houten vleugels en een stoel met een propeller eraan gemonteerd. Hij wil vliegen. En dat zal hem nog lukken ook.
Lestaeghe is een derdejaars theaterstudent. Alle voorstellingen in Dijknomaden vallen onder de noemer Jong Werk, wat het kloppende hart van Theater aan Zee vormt. Jonge, ambitieuze theatermakers hebben zich over de stad verspreid en geven het festival een eigen smoel.
Gerenommeerde makers zijn er ook. Zoals van NTGent en Toneelgroep Ceremonia.
En natuurlijk Josse De Pauw. Maar diens loodzware Een nieuw requiem voelt een beetje misplaatst op het zomerfestival. Deze grote productie van Muziektheater Transparant is te zien in een sportzaal van fitnessclub Fizix.
Terwijl een blazersensemble en een sopraan een prachtige bewerking spelen van Mozarts Requiem, spreekt De Pauw een tekst uit van Jeroen Brouwers. De bloedserieuze taal, krakend en zuchtend onder de zwaarte van alle godsdienstige symboliek, klinkt als een klok maar ontbeert een originele gedachte. De wereld gaat ten onder aan egoïsme en hoogmoed, aldus Brouwers.

Nee, het moet op Theater aan Zee van de jonge makers komen. Een hoogtepunt is de Medea van Ilmer Rozendaal. Met deze afstudeervoorstelling won de regisseuse afgelopen seizoen de Ton Lutz Prijs. Nu staat de tragedie perfect op haar plek in de verlaten vishaven.

Een steiger met een grote IKEA-poster moet het vluchtoord van Medea (Naomi Velissariou) voorstellen. In het interieur op de poster zitten twee zwarte kindjes, Medea’s bloedjes. Jason (Bram Van Der Kelen) is teruggekomen uit Korinthe, waar zijn eigen huwelijksfeest aan de gang is, om met zijn oude vlam een oude vete uit te vechten. Maar Medea verlangt onvoorwaardelijke liefde. Het knappe spel van de twee wordt versterkt door woeste klanken van PJ Harvey.

In de verte achter de acteurs brandt het licht van de binnenstad van Oostende. Af en toe waait er een flard muziek vanaf het festivalhart over het water. Dit is het nieuwe Korinthe. Zo welvarend als de Griekse stad toen is Oostende niet. Maar, voor even deze zomer, is de normaal zo sombere badplaats een rijk theater- en cultuuroord.

Festival Theater aan Zee. In Oostende t/m 6 augustus. theateraanzee.be